တီဘီေရာဂါျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ျပည္နယ္မ်ားတြင္ က်ဆင္းေသာ္လည္း ရန္ကုန္တိုင္းတြင္ မက်ဆင္း

0
102

ဧၿပီ ၂၄
ယဥ္ေကႏြယ္

ျပည္နယ္မ်ားတြင္ တီဘီျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းသည္ တိုင္းေဒသႀကီးမ်ားထက္ မ်ားျပားေနေသာ္လည္း ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းက်ဆင္းခဲ့ရာမွ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးတြင္ ျက်ဆင္းလာမႈမရွိေၾကာင္း က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစား၀န္ႀကီးဌာနမွ သိရသည္။

“အထူးသျဖင့္ ျပည္နယ္မ်ားတြင္ တီဘီျဖစ္ပြားမႈနႈန္းမွာ သိသိသာသာက်ဆင္းသြားေၾကာင္းေတြ႔ရွိရပါတယ္။သို႔ေသာ္လည္း ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးမွာေတာ့ တီဘီျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းမွာ သိသိသာသာက်ဆင္းျခင္းမရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရပါတယ္”ဟု က်န္းမာေရးႏွင့္အားကစား၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ေဒါက္တာျဖင့္ေထြးကေျပာသည္။

ယေန႔ ေနျပည္ေတာ္ရွိ ဟိုတယ္မက္စ္ တြင္ က်င္းပျပဳလုပ္သည့္ စတုတၳအႀကိမ္ေျမာက္ နို္င္ငံတစ္၀ွမ္း တီဘီေရာဂါစစ္တမ္းေကာက္ယူျခင္းအလုပ္ရံုေဆြးေႏြးပြဲအဖြင့္တြင္ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးမွ အထက္ပါအတိုင္းထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

တီဘီေရာဂါသည္ ျပည္နယ္တြင္ အမ်ားဆံုးျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိသည့္ အတြက္ တီဘီေရာဂါရွာေဖြျခင္းလုပ္ငန္းမ်ားကို အရွိန္အဟုန္ျမွင့္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိေၾကာင္း ေဒါက္တာျမင့္ေထြး ကေျပာသည္။

ထိုသို႔ေဆာင္ရြက္ခဲ့မႈေၾကာင့္ “၀” အထူးေဒသတြင္ နွစ္စဥ္အစီရင္ခံစာမ်ားအရ တေျဖးေျဖးက်ဆင္း လာသည္ကိုေတြ႔ရွိရေၾကာင္း သိရသည္။

တီဘီေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ သိသိသာသာက်ဆင္းျခင္းမရွိေသးသည့္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးတြင္ တီဘီေရာဂါသာမက ေဆးယဥ္ပါးတီဘီေရာဂါပိုမိုရွာေဖြကုသနိုင္ရန္အတြက္ ျမန္မာနိုင္ငံဆရာ၀န္ အသင္းမွ ဦးေဆာင္၍ partnership approach ျဖင့္ အလုပ္သြားသူမ်ား အဆင္ေျပေျပပါ၀င္ ကုသနိုင္ရန္ အလုပ္ခ်ိန္ျပင္ပ/အလုပ္ပိတ္ရက္မ်ား mobile visit သြားေပးျခင္း၊ တီဘီေရာဂါေတြ႔ရွိပါက သက္ဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးဌာနမ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ေပးျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ေပးလ်က္ရွိေၾကာင္း ေဒါက္တာျမင့္ေထြးကေျပာသည္။
ထို႔အတူ တီဘီျဖစ္ပြားသည့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ ပထမဦးစားေပးစတင္ေဆာင္ရြက္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း လည္း ၎ကေျပာသည္။

ထို႔ျပင္ နယ္စပ္ေဒသမ်ားရွိ ေရႊ႕ေျပာင္းအလုပ္သမားမ်ား၊ အက်ဥ္းေထာင္ရွိ အက်ဥ္းသားမ်ား၊ သတၱဳတြင္း၊မိုင္းတြင္း၊စက္ရံု အလုပ္သမားမ်ားနွင့္ အျခား high risk population မ်ားတြင္ တီဘီေရာဂါရွာေဖြျခင္းမ်ားေဆာင္ရြက္ခဲ့သည့္ အျပင္ ေနာက္ဆံုးေပၚ Molecular test ျဖစ္သည့္ GeneXpert စက္မ်ားအား ခရိုင္အဆင့္ထိတိုးခ်ဲ႕ တပ္ဆင္ေပးထားေၾကာင္း သိရသည္။

တီဘီ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈသည္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ပိုမိုေတြ႔ရွိရၿပီး ၇၃ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔သည္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားေနလ်က္ရွိသည္။

Global TB Report (2018) အရ ျမန္မာနို္င္ငံတြင္ ၂၀၁၇ ခုနွစ္က လူဦးေရ တစ္သိန္းတြင္ တီဘီေရာဂါျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ၃၈၅ ဦး ျဖစ္ပြားခဲ့ရာ ၅၁ ဦးေသဆံုးခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

၂၀၁၈ ခုနွစ္တြင္ ၁၃၅၈၀၂ ဦးအား ရွာေဖြကုသေပးနိုင္ခဲ့ရာ ပွ်မ္းမွ်အေနျဖင့္ ၈၇ ရာခိုင္ႏႈန္း ကုသေအာင္ျမင္ ခဲ့ေၾကာင္းသိရသည္။

ကမာ့ တီဘီရည္းမွန္းခ်က္ ကို ၂၀၃၅ တြင္ ျပည့္မီနိုင္ရန္အတြက္ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႔မွ ထုန္ျပန္ထားသည့္ End TB Strategy ကို အေျခခံ၍ အမ်ိဳးသားတီဘီေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရး ၅ နွစ္မဟာဗ်ဴဟာစီမံကိန္း (၂၀၁၆-၂၀၂၀) ကို ေရးဆြဲကာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ဧၿပီ ၂၄
ယဥ္ေကႏြယ္

ျပည္နယ္မ်ားတြင္ တီဘီျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းသည္ တိုင္းေဒသႀကီးမ်ားထက္ မ်ားျပားေနေသာ္လည္း ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းက်ဆင္းခဲ့ရာမွ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးတြင္ ျက်ဆင္းလာမႈမရွိေၾကာင္း က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစား၀န္ႀကီးဌာနမွ သိရသည္။

“အထူးသျဖင့္ ျပည္နယ္မ်ားတြင္ တီဘီျဖစ္ပြားမႈနႈန္းမွာ သိသိသာသာက်ဆင္းသြားေၾကာင္းေတြ႔ရွိရပါတယ္။သို႔ေသာ္လည္း ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးမွာေတာ့ တီဘီျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းမွာ သိသိသာသာက်ဆင္းျခင္းမရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရပါတယ္”ဟု က်န္းမာေရးႏွင့္အားကစား၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ေဒါက္တာျဖင့္ေထြးကေျပာသည္။

ယေန႔ ေနျပည္ေတာ္ရွိ ဟိုတယ္မက္စ္ တြင္ က်င္းပျပဳလုပ္သည့္ စတုတၳအႀကိမ္ေျမာက္ နို္င္ငံတစ္၀ွမ္း တီဘီေရာဂါစစ္တမ္းေကာက္ယူျခင္းအလုပ္ရံုေဆြးေႏြးပြဲအဖြင့္တြင္ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးမွ အထက္ပါအတိုင္းထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

တီဘီေရာဂါသည္ ျပည္နယ္တြင္ အမ်ားဆံုးျဖစ္ပြားလွ်က္ရွိသည့္ အတြက္ တီဘီေရာဂါရွာေဖြျခင္းလုပ္ငန္းမ်ားကို အရွိန္အဟုန္ျမွင့္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိေၾကာင္း ေဒါက္တာျမင့္ေထြး ကေျပာသည္။

ထိုသို႔ေဆာင္ရြက္ခဲ့မႈေၾကာင့္ “၀” အထူးေဒသတြင္ နွစ္စဥ္အစီရင္ခံစာမ်ားအရ တေျဖးေျဖးက်ဆင္း လာသည္ကိုေတြ႔ရွိရေၾကာင္း သိရသည္။

တီဘီေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ သိသိသာသာက်ဆင္းျခင္းမရွိေသးသည့္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးတြင္ တီဘီေရာဂါသာမက ေဆးယဥ္ပါးတီဘီေရာဂါပိုမိုရွာေဖြကုသနိုင္ရန္အတြက္ ျမန္မာနိုင္ငံဆရာ၀န္ အသင္းမွ ဦးေဆာင္၍ partnership approach ျဖင့္ အလုပ္သြားသူမ်ား အဆင္ေျပေျပပါ၀င္ ကုသနိုင္ရန္ အလုပ္ခ်ိန္ျပင္ပ/အလုပ္ပိတ္ရက္မ်ား mobile visit သြားေပးျခင္း၊ တီဘီေရာဂါေတြ႔ရွိပါက သက္ဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးဌာနမ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ေပးျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ေပးလ်က္ရွိေၾကာင္း ေဒါက္တာျမင့္ေထြးကေျပာသည္။
ထို႔အတူ တီဘီျဖစ္ပြားသည့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ ပထမဦးစားေပးစတင္ေဆာင္ရြက္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း လည္း ၎ကေျပာသည္။

ထို႔ျပင္ နယ္စပ္ေဒသမ်ားရွိ ေရႊ႕ေျပာင္းအလုပ္သမားမ်ား၊ အက်ဥ္းေထာင္ရွိ အက်ဥ္းသားမ်ား၊ သတၱဳတြင္း၊မိုင္းတြင္း၊စက္ရံု အလုပ္သမားမ်ားနွင့္ အျခား high risk population မ်ားတြင္ တီဘီေရာဂါရွာေဖြျခင္းမ်ားေဆာင္ရြက္ခဲ့သည့္ အျပင္ ေနာက္ဆံုးေပၚ Molecular test ျဖစ္သည့္ GeneXpert စက္မ်ားအား ခရိုင္အဆင့္ထိတိုးခ်ဲ႕ တပ္ဆင္ေပးထားေၾကာင္း သိရသည္။

တီဘီ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈသည္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ပိုမိုေတြ႔ရွိရၿပီး ၇၃ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔သည္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားေနလ်က္ရွိသည္။

Global TB Report (2018) အရ ျမန္မာနို္င္ငံတြင္ ၂၀၁၇ ခုနွစ္က လူဦးေရ တစ္သိန္းတြင္ တီဘီေရာဂါျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ၃၈၅ ဦး ျဖစ္ပြားခဲ့ရာ ၅၁ ဦးေသဆံုးခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

၂၀၁၈ ခုနွစ္တြင္ ၁၃၅၈၀၂ ဦးအား ရွာေဖြကုသေပးနိုင္ခဲ့ရာ ပွ်မ္းမွ်အေနျဖင့္ ၈၇ ရာခိုင္ႏႈန္း ကုသေအာင္ျမင္ ခဲ့ေၾကာင္းသိရသည္။

ကမာ့ တီဘီရည္းမွန္းခ်က္ ကို ၂၀၃၅ တြင္ ျပည့္မီနိုင္ရန္အတြက္ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႔မွ ထုန္ျပန္ထားသည့္ End TB Strategy ကို အေျခခံ၍ အမ်ိဳးသားတီဘီေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရး ၅ နွစ္မဟာဗ်ဴဟာစီမံကိန္း (၂၀၁၆-၂၀၂၀) ကို ေရးဆြဲကာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

Leave a Reply